Współczesny świat coraz częściej wystawia organizacje na próbę – nie tylko w kontekście globalnych kryzysów zdrowotnych, ale także lokalnych zakłóceń czy gwałtownych zmian rynkowych. Fińskie firmy, dzięki długotrwałej kulturze bezpieczeństwa pracy i wszechstronnemu modelowi odporności społecznej, stają się inspirującym przykładem dla krajów, które chcą budować „crisis-ready workplaces” – miejsca pracy gotowe na kryzys[1][6].
Fińskie rozumienie bezpieczeństwa pracy znacznie wykracza poza przepisy BHP. Bazuje ono na szeroko rozumianej odporności organizacyjnej oraz zasadzie kokonaisturvallisuus (bezpieczeństwo kompleksowe), w której odpowiedzialność za bezpieczeństwo leży nie tylko po stronie państwa, ale także pracodawców, pracowników i całego społeczeństwa[6].
W trakcie najnowszego webinarium pod auspicjami Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA) oraz fińskiego instytutu Työterveyslaitos, eksperci i praktycy omawiali, jak fińskie firmy zapewniają bezpieczeństwo oraz ochronę zdrowia pracowników w okresie kryzysów i w obliczu zmian organizacyjnych[1].
„Program obejmuje przegląd bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w okresach zmian organizacyjnych, wskazując dobre praktyki z fińskich organizacji z różnych sektorów.”
Wśród kluczowych zagadnień poruszanych na spotkaniu znalazła się odporność strategiczna, która dotyczy zarówno dużych przedsiębiorstw, jak i sektora MŚP. Uczestnicy zgodzili się, że kluczowe dla utrzymania stabilności jest szybkie dostosowywanie strategii firmy do zmieniających się realiów – czy to w wyniku kryzysu gospodarczego, cyberataku, czy pandemii.
Przykłady z życia pokazują, że fińskie firmy intensywnie inwestują w szkolenia dla liderów, rozwijanie kompetencji pracowników oraz budowanie kultury zaufania i wzajemnego wsparcia. Podczas webinarium podkreślono, że:
„Firmy mogą przetrwać i dalej się rozwijać w obliczu zewnętrznych wyzwań, jeśli mają solidne podstawy w zakresie przywództwa, strategii i kultury pracy.”
Cechą wyróżniającą podejście fińskie jest realne powiązanie wiedzy naukowej z praktyką biznesową. Przykłady z różnych branż – od edukacji po nowoczesne technologie – pokazywały, jak odporność na kryzys przekłada się na codzienne decyzje w firmach.
Podczas spotkania przedstawiciele MŚP, instytucji publicznych i nauki dzielili się doświadczeniami z wdrażania rozwiązań, które pozwalają:
Jeden z uczestników webinarium zauważył:
„Dyskusje łączą badania z rzeczywistymi studiami przypadków i doświadczeniami osobistymi.”
Fiński model bezpieczeństwa kompleksowego bazuje na współpracy wielu środowisk: od administracji państwowej, przez firmy, po organizacje pozarządowe i obywateli[6]. Każdy z tych podmiotów ma jasno wyznaczoną rolę w systemie, a informacje i wsparcie płyną wielokierunkowo.
Praktyka ta wynika z fińskich doświadczeń związanych z różnorodnymi zagrożeniami – od cyberataków po sytuacje nadzwyczajne. Rząd regularnie przegląda przepisy, by ułatwić przedsiębiorstwom współpracę w trudnych chwilach i wyeliminować niepotrzebne bariery[4]. Wszystko po to, aby – jak mówi jeden z fińskich urzędników – „przepis mógł zostać zawieszony w sytuacji kryzysowej”.
Czego inne kraje, firmy i organizacje mogą nauczyć się od Finlandii? Przede wszystkim tego, że odporność na kryzys to nie jednorazowe działania, lecz ciągła praca polegająca na:
Fińskie doświadczenia i najlepsze praktyki pokazują, że bezpieczeństwo i zdrowie podczas kryzysu można zapewnić tylko wtedy, gdy cała organizacja traktuje te wartości priorytetowo i świadomie angażuje się w proces ciągłego doskonalenia.
Źródło: osha.europa.eu/en/oshevents/crisis-ready-workplaces-ensuring-safety-and-health-finnish-companies
Miejsca pracy gotowe na kryzys: Zapewnianie bezpieczeństwa i zdrowia pracownikom fińskich firm
Fińska droga do bezpieczeństwa
Odporność strategiczna – nie tylko na papierze
Praktyka i dialog zamiast teorii
Kompleksowe podejście – cały ekosystem bezpieczeństwa
Nauka dla innych
- szybko identyfikować nowe zagrożenia,
- uruchamiać mechanizmy wsparcia psychologicznego i organizacyjnego,
- inwestować w komunikację kryzysową i przejrzystość decyzji[1][4].
- rozwijaniu umiejętności przywódczych i pracy zespołowej,
- dbaniu o dobrostan i zdrowie psychiczne pracowników,
- otwartości na dialog i współpracę,
- inwestowaniu w edukację i komunikację.