Fińskie firmy od lat uchodzą za wzór w zakresie przygotowania do sytuacji kryzysowych. Kluczowe znaczenie ma tu podejście znane jako „crisis-ready workplaces” – miejsca pracy gotowe na kryzys, w których zapewnienie bezpieczeństwa i zdrowia pracowników jest priorytetem nawet w obliczu gwałtownych zmian czy niespodziewanych wyzwań. W oparciu o artykuł dostępny na stronie Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA), przybliżamy najważniejsze i najciekawsze aspekty tego zagadnienia w fińskich przedsiębiorstwach[7].
Fińskie firmy przywiązują ogromną wagę do systemowego podejścia do bezpieczeństwa, które obejmuje przygotowanie do różnego rodzaju kryzysów – zarówno tych wywołanych czynnikami zewnętrznymi (jak konflikty geopolityczne czy pandemia), jak i wewnętrznymi, związanymi np. z restrukturyzacją. Jak podkreślają autorzy programu opisanego przez EU-OSHA, kluczową rolę odgrywają tu elastyczność, współpraca i ciągłe doskonalenie procedur[7].
„Program obejmuje analizę kwestii bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w okresach zmian organizacyjnych, podkreślając dobre praktyki stosowane przez fińskie firmy.”[tłumaczenie własne][7]
Podczas kryzysu, firmy muszą nie tylko zadbać o ciągłość działania, ale także o dobrostan załogi. Stąd ogromna rola regularnej komunikacji, zaangażowania pracowników i monitorowania ich dobrostanu psychicznego.
Kultura prewencji i gotowości – firmy w Finlandii intensywnie inwestują w szkolenia z zakresu reagowania kryzysowego oraz w procedury bezpieczeństwa. Pracownicy wiedzą, jak postępować w razie zagrożenia; opracowane są plany ewakuacji, a kadra zarządzająca przechodzi regularne szkolenia z zarządzania kryzysowego[4].
Stałe monitorowanie zmian – fińskie firmy rozumieją, że kryzys często oznacza dynamiczne zmiany organizacyjne. Dlatego wdrażają procedury, które pozwalają na szybkie dostosowanie się do nowych warunków przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów BHP.
„Bezpieczeństwo i zdrowie pracowników muszą być gwarantowane nie tylko w okresach stabilności, ale szczególnie w momentach reorganizacji i kryzysu.”[tłumaczenie własne][7]
Współpraca publiczno-prywatna – bardzo ważnym elementem fińskiego systemu jest ścisła współpraca między państwem a sektorem prywatnym. Przykładem jest funkcjonująca od lat Narodowa Agencja Dostaw Awaryjnych, która koordynuje działania firm w sytuacji zakłócenia łańcucha dostaw, np. podczas pandemii COVID-19[6].
Specyfika fińskiego podejścia do kryzysów wynika z szeroko rozumianego poczucia wspólnoty i odpowiedzialności. Koncepcja bezpieczeństwa kompleksowego (kokonaisturvallisuus) obejmuje nie tylko firmy, ale także administrację publiczną, NGOSy, ośrodki naukowe, a nawet obywateli, którzy również są zachęcani do samoprzygotowania[6].
Finlandia skupia się na ochronie tzw. „żywotnych funkcji” społeczeństwa – bezpieczne miejsca pracy są tu jednym z krytycznych filarów, zapewniających odporność na skutki zarówno klęsk żywiołowych, jak też kryzysów gospodarczych czy hybrydowych zagrożeń.
Warto podkreślić jeszcze jeden cytat z oryginalnego artykułu EU-OSHA:
„Podczas programu omawiano, jak ważne jest, by firmy regularnie aktualizowały swoje plany reagowania na sytuacje kryzysowe i angażowały pracowników w ich wdrażanie.”[tłumaczenie własne][7]
Fińskie doświadczenia pokazują, że budowa„crisis-ready workplaces” opiera się na ciągłej nauce, współpracy i zaangażowaniu całego zespołu. Takie podejście pozwala nie tylko przetrwać kryzys, ale wyjść z niego silniejszym i lepiej przygotowanym na przyszłość.
Źródło: Crisis-ready workplaces: Ensuring safety and health in Finnish companies (EU-OSHA)