Konfederacja Europejskich Służb Ochrony (CoESS) opublikowała przełomowy dokument: Kartę Etycznego i Odpowiedzialnego Wykorzystania Sztucznej Inteligencji w europejskich usługach ochrony. To ważny krok na drodze do odpowiedzialnej transformacji cyfrowej sektora i praktyczny przewodnik po wdrażaniu AI zgodnie z wartościami europejskimi i najnowszymi przepisami, takimi jak unijna AI Act[1][3].
Sztuczna inteligencja coraz śmielej wkracza do prywatnych usług ochrony w Europie. Od zaawansowanej analizy danych po inteligentne systemy detekcji zagrożeń – AI zwiększa skuteczność i bezpieczeństwo, ale niesie też ze sobą poważne ryzyka: dotyczące prywatności, dyskryminacji czy ograniczenia praw pracowniczych[3][4].
„Karta powstała w oparciu o zasady zawarte w AI Act UE. Podkreśla dziesięć kluczowych wymagań, które mają zagwarantować, że AI będzie wykorzystywana w sposób bezpieczny i etyczny. Obejmują one takie obszary, jak zarządzanie ryzykiem, nadzór ludzki, zarządzanie danymi, transparentność, udział pracowników oraz bezpieczeństwo i zdrowie w pracy” – czytamy w oficjalnym komunikacie CoESS[1].
Wśród najważniejszych postanowień Karty wymienić należy m.in. :
Dokument wyraźnie nawiązuje do idei nadrzędności człowieka nad technologią. „Karta promuje podejście zorientowane na człowieka i oparte na poszanowaniu praw człowieka. Ma pomóc firmom poruszać się po złożonych ramach prawnych, jednocześnie dbając o dobro pracowników i społeczeństwa”[1]. Zdaniem CoESS, AI powinna być „dobrem publicznym i służyć obywatelom europejskim w każdym jej wymiarze”[2].
Karta powstała przy ścisłej współpracy z unijnymi ekspertami oraz w zgodzie z trwającą kampanią Healthy Workplaces Campaign (HWC) 2023-25 „Bezpieczna i zdrowa praca w cyfrowym wieku”, w której CoESS jest oficjalnym partnerem[1]. Inicjatywa wykracza poza same wymogi prawne, oferując konkretne narzędzia oceny ryzyka i listę kontrolną, które mają wspierać firmy ochroniarskie w odpowiedzialnym wdrażaniu AI[3].
Dynamiczny rozwój AI w branży ochrony stwarza ogromne możliwości, ale jednocześnie zagraża fundamentalnym wartościom europejskim. Unia Europejska poprzez AI Act rozróżnia systemy niskiego i wysokiego ryzyka – te ostatnie podlegają szczególnej kontroli. Karta CoESS pomaga firmom skutecznie zidentyfikować rodzaj stosowanego systemu i spełnić wszystkie wymogi etyczne oraz prawne[3][4].
Na tle światowych dyskusji o etyce AI, Karta CoESS wpisuje się w międzynarodowy trend tworzenia praktycznych narzędzi wdrożeniowych, nie tylko deklaracji wartości. Dokument ten jest również dowodem na wzrastającą rolę społecznej odpowiedzialności biznesu i otwartości na dialog z pracownikami i obywatelami[5][6].
CoESS ustanawia standardy etycznego wykorzystania AI – nowa Karta dla branży ochrony
Nowe wyzwania dla branży ochrony
Dziesięć kluczowych wymagań Karty CoESS
Człowiek w centrum uwagi
Współpraca z unijnymi inicjatywami
Znaczenie dla przyszłości branży ochrony
Cytaty z Karty (tłumaczenie)
Kontekst i przyszłość
- Zarządzanie ryzykiem – systemy AI muszą być oceniane pod kątem potencjalnych zagrożeń dla pracowników i społeczeństwa.
- Nadzór człowieka – działania AI nie mogą być całkowicie autonomiczne; niezbędny jest ludzki nadzór i możliwość interwencji[2].
- Zarządzanie danymi i ochrona prywatności – przetwarzanie danych odbywa się zgodnie z RODO oraz Kartą Praw Podstawowych UE.
- Transparentność i wyjaśnialność – zasady działania systemów AI i podstawy podejmowanych przez nie decyzji muszą być jasne oraz możliwe do wyjaśnienia wszystkim zainteresowanym stronom.
- Udział pracowników – „W przypadku wdrażania AI niezwykle istotne jest zaangażowanie pracowników i zapewnienie im odpowiedniego przeszkolenia, tak aby systemy były zgodne z wartościami człowieka na każdym etapie funkcjonowania”[2].
- Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP) – AI nie może ograniczać praw pracowniczych, a jej implementacja powinna podwyższać standardy bezpieczeństwa fizycznego i psychicznego[1][3].
- „Wyjaśnialność funkcjonowania i wyników systemów AI jest kluczowa nie tylko z punktu widzenia etyki i odpowiedzialności, ale także zaufania publicznego.”[2]
- „Dane osobowe na każdym etapie implementacji AI muszą być chronione zgodnie z prawami obywateli UE zapisanymi w Karcie Praw Podstawowych oraz RODO.”[2]